6 kroków uczenia dziecka radzenia sobie z emocjami

„Kiedy byłam dzieckiem i zareagowałam bardzo emocjonalnie, zostałam odesłana do pokoju. Zawsze się denerwuję gdy moje dziecko reaguje emocjonalnie i wtedy najczęściej tylko pogarszam sytuację. Co mogę zrobić, gdy syn jest zdenerwowany? Co mogę powiedzieć?

  1. Najpierw Ty. Zadbaj o swój spokój. 
  • Pauza. Zatrzymaj się, skoncentruj się przez chwilę na głębokim oddechu – zanim wejdziesz w kontakt z dzieckiem.
  • Przypomnij sobie, że Twoim celem jest uspokoić burzę a nie ją rozpętać jeszcze mocniej.
  • Nie bierz do siebie emocji dziecka. Tu nie chodzi o ciebie, nawet jeśli ono krzyczy „nienawidzę cię!”. Tu chodzi o zawikłane emocje dziecka i wciąż rozwijający się mózg.
  • Powtarzaj sobie: To nie akcja ratunkowa. To okazja do bycia przy dziecku, gdy jest mu trudno. 
  •  Dostrzegaj, co ci mówi twoje ciało.
  • Postaraj się dostrzec czy czujesz irytację lub potrzebę aby zmieć dziecku nastrój natychmiastowo. Twoim celem jest stworzenie okazji do budowania relacji z dzieckiem i do nauczenia go ważnej umiejętności akceptowania emocji i radzenia sobie z nimi.
  1. Zbuduj relację i poczucie bezpieczeństwa. 
  • Postaraj się nawiązać kontakt z dzieckiem, również fizyczny (jeśli to możliwe).
  • Buduj poczucie bezpieczeństwa przez dotyk, ciepło, głos, swoją postawę.
  • Daj dziecku przekaz zarówno werbalny jak i niewerbalny „Pomogę ci. Jesteś bezpieczny. Poradzisz sobie.”
  • Jeśli oddychasz powoli i głęboko, dziecko zazwyczaj się „dostraja” i również zaczyna oddychać spokojniej.
  1. Okaż empatię. 
  • Odzwierciedlaj emocje dziecka i jego nastrój „Wyglądasz na naprawdę wściekłego!” „Zdaje się, że martwisz się tym, że zaspałeś.”
  • Jeśli dziecko opisuje problem, powtórz to co usłyszałeś: „Powiedziałeś mi głośno i jasno: masz dość tego, że brat wchodzi do twojego pokoju i bierze twoje rzeczy.”
  • Jeśli dziecko wyładowuje złość na tobie, powstrzymaj się od nakazania aby zachowywało się przyzwoicie. Zamiast tego zdefiniuj uczucia i poproś by opowiedziało dlaczego jest w takim stanie emocjonalnym. „Musisz być mocno zdenerwowana, że tak do mnie mówisz. Powiedz mi, co się stało.”
  • Jeśli nie wiesz co czuje dziecko, albo ono się złości gdy nazywasz konkretnie emocje „zdenerwowany” jest dobrym słowem zastępczym.
  • Opisując czego dziecko doświadcza fizycznie pomaga mu poczuć się widzianym i słyszanym. Możesz pomóc mu nazwać emocje lub celowo to pominąć. „Widzę, że przygryzasz wargi. Wyglądasz na zmartwionego.”  albo „Twoje ręce są zaciśnięte na klatce piersiowej – o tak, a twoje brwi zmarszczone. Zastanawiam się o co chodzi.”     
  • Przyjmij perspektywę dziecka. „Życzyłbyś sobie…” „To nie jest to czego chciałeś…”
  • Jeśli dziecko płacze, słowa mogą nie być najlepszym rozwiązaniem. Nie mów dużo, stwórz bezpieczną atmosferę i zaakceptuj to co się dzieje. Możesz powiedzieć „Każdy czasem potrzebuje popłakać. Dobrze jest pozwolić łzom popłynąć. Jestem tu. Jesteś bezpieczny,”
  1. Sprawdzaj podwójnie czy Twoje dziecko zrozumiało co powiedziałeś. Nie będziesz się martwić czy prawidłowo odzwierciedliłeś uczucia dziecka. Po prostu pytaj:

“Czy tak jest?”

“Czy to jest to co chcesz mi powiedzieć?”

“Dobrze rozumiem?”

  • Twoje dziecko może się zgodzić —“Oczywiście, że jestem wściekły.!”— i powiedzieć więcej.
  • Dziecko może cię poprawić: “Nie jestem rozczarowany! Jestem wściekły!” W tym przypadku, spróbuj jeszcze raz. Jeśli to możliwe, użyj słów dziecka: „Przepraszam Aleks, teraz widzę jak jesteś wściekły. Powiedz mi dlaczego.
  • Dziecko może cię poprawić krzycząc—“NIE JESTEM WŚCIEKŁY!”— i wtedy jasno pokazuje ci, że twoje obserwacje są trafne. Ale jest to sygnał, że dziecko czuje się bardziej oceniane, diagnozowane zamiast zrozumiane. Spróbuj nawiązać kontakt raz jeszcze, opisując perspektywę dziecka: „Słyszę cię Łukasz. Nie jesteś wściekły. Sprawdźmy czy dobrze rozumiem. Chciałeś dostać X? Tak?”
  • Nie walcz z tym co czuje dziecko. Ważne by ono czuło się zrozumiane.
  1. Pogłębiaj rozmowę. Możesz to zrobić przez oferowanie wsparcia, nazywanie i uzasadnianie emocji, zachęcanie by dziecko opowiedziało o problemie. Uzasadnianie emocji nie musi oznaczać, że się na nie zgadzasz (czy na sposób ich manifestowania) tylko to, że rozumiesz dlaczego twoje dziecko czuje się właśnie tak. Spróbuj poczuć to, co czuje dziecko, zobaczyć sytuację jego oczami. Zrozumiesz wtedy, co ono przeżywa.
  • “Ajjj, to musiało boleć! Pokażesz mi co się stało?”
  • “To co powiedział nauczyciel mogło cię mocno zawstydzić”  
  • “Mówisz, że kocham mocniej twoją siostrę. Antek, to musi być okropne – czuć się w ten sposób…”
  • “Nie wiedziałem jak ważne to mogło być dla ciebie. Powiedz mi więcej.”
  • “Słyszę jak bardzo jesteś zły. Co mogę zrobić aby poprawić nastrój?”
  • “Słyszę, że jesteś zdenerwowany z powodu X i również Y! Czy jest coś jeszcze?” Zapytanie czy jest coś jeszcze jest kluczem do serca dziecka. Może ono zacząć od powiedzenia np. co z ciebie za leniwa matka, że już drugi tydzień na śniadanie podajesz te same płatki J i skończyć mówiąc, że myśli, że mocniej kochasz brata lub, że jest dręczone w szkole.
  • “Dziękuję, że mi o tym mówisz. Przykro mi, że to co zrobiłem wyprowadziło cię z równowagi. Opowiedz mi więcej.” W Kiedy dziecko jest złe na ciebie, pokaż mu że słuchasz. Może znajdziesz w tym coś, co pomoże ci w zmianie relacji na lepsze. Lub zobaczysz, że ta złość nie ma nic wspólnego z tobą.
  • Opisz sytuację bez oceniania, aby dziecko poczuło się zrozumiane. „Lena chciała się bawić twoją lalką a ty nie chciałaś się na to zgodzić. Powiedziałaś „Nie!” i ją uderzyłaś. Obie się rozpłakałyście. Tak?”  Opowiedzenie historii pomaga dziecku się uspokoić, zintegrować emocje.

6. Rozwiązuj problemy. Przez większość czasu, kiedy dzieci (i dorośli też) czują, że ich emocje są rozumiane i akceptowane, przestają być one tak obciążające i wygasają. Wtedy tworzy się przestrzeń do rozwiązywania problemów.

Jeśli twoje dziecko ciągle wydaje się zdenerwowane, nie jest otwarte na rozwiązywanie problemów – to sygnał, że jeszcze nie poradziło sobie z emocjami i warto wrócić do wcześniejszych kroków.

Gdy dziecko jest gotowe na ten etap, powstrzymaj się od rozwiązania problemu za nie – nawet jeśli cię o to prosi (dajesz w ten sposób dziecku przekonanie że wierzysz, że jest w stanie samo się uporać z trudną sytuacją). Jeśli dziecko czuje, że utknęło w jakimś punkcie pomóż mu zrobić burzę mózgów i szukać rozwiązań „Hmmm…Myślisz, że mógłbyś zrobić X. Zastanawiam się co mogłoby wydarzyć się później?”

_______________________

Ta metoda zajmuje dużo czasu? Tak (chociaż nauczenie się jej, skraca czas).

Jednak zobaczysz, że dziecko będzie czuć się lepiej, ucząc się wyrażania emocji w konstruktywny sposób. I pomoże Tobie pozostać spokojnym, gdy dziecko jest wytrącone z równowagi. A to pomaga tworzyć bardziej przyjazny i bezkonfliktowy dom.


Tłumaczenie artykułu Laury Markham: „Your 6 Step Process for Emotion-Coaching when Your Child is Upset”

Podobne posty
0